Het laurierwoud van Tenerife, in het Spaans laurisilva, is een van de meest bijzondere ecosystemen van Europa. Dit oerbos, dat zijn oorsprong vindt in het Tertiaire tijdperk (66 tot 2,6 miljoen jaar geleden), is een directe nakomeling van het woud dat vroeger de hele rand van de Tethys-zee — het oeroude Middellandse Zeegebied — bedekte. Toen het klimaat na de ijstijden kouder en droger werd, stierf dit woud over het grootste deel van zijn verspreidingsgebied uit. Alleen op de Atlantische eilanden overleefde het: de Azoren, Madeira, de Canarische Eilanden en Kaapverdië.
Op Tenerife groeit het laurierwoud van Tenerife voornamelijk in het Anaga-gebergte in het noordoosten en in delen van het Teno-gebergte in het noordwesten. De combinatie van vochtige passaatwinden, milde temperaturen en vulkanische bodems heeft hier een uniek biotoop gecreëerd. Het laurierwoud is begroeid met varens, mossen en epifytische planten, en omgeven door een permanente mistlaag die het bos ook bij droog weer van vocht voorziet.
De biologie van het laurierwoud
Laurisilva is de Spaanse benaming voor dit bostype. Het woord is afgeleid van Laurus (laurier) en silva (bos). Het laurierwoud bestaat niet uit één boomsoort, maar is een complex ecosysteem van meerdere soorten die samen een gelaagde structuur vormen. De dominante bomen op Tenerife zijn:
- Laurus azorica — de Macaronesische laurier, kan 15-20 meter hoog worden
- Ocotea foetens (til) — een grote boom met geurige bladeren, tot 25 meter hoog
- Apollonias barbujana (barbusano) — een trage groeier met glanzende bladeren
- Erica arborea (boomheide) — de Canarische heide, in Macaronesië boomvormig tot 10 meter
- Ilex canariensis (Canarische hulst) — in het onderste niveau van het woud
De bomen zijn bedekt met een dikke laag mossen (bryofyten) en varens die als epifyten op de takken groeien. De bodem bestaat uit een dikke laag halfverteerd blad- en takmateriaal, dat als een spons water vasthoudt. Deze bodemstructuur is essentieel voor de waterhuishouding van het noordelijke Tenerife: het woud fungeert als een watervanger die de mist van de passaatwinden omzet in grondwater.
Waar het laurierwoud groeit op Tenerife
Het laurierwoud van Tenerife groeit op hoogtes van 500 tot 1100 meter boven zeeniveau, in de zone waar de passaatwolken regelmatig de bergkammen raken. Lager dan 500 meter is het te droog; hoger dan 1100 meter te koud voor de vorstgevoelige bomen. Op Tenerife zijn er twee gebieden met significante laurierwouden:
Anaga (Parque Rural de Anaga) — het grootste en best bewaarde laurierwoud van Tenerife. Het bezoekerscentrum Cruz del Carmen (920 m) is het startpunt voor wandelingen erdoorheen. Het bosgebied El Pijaral is het meest beschermde stuk, alleen toegankelijk via geleide rondleidingen. Oppervlakte laurierwoud in Anaga: circa 3000 hectare.
Teno (Parque Rural de Teno) — een kleiner en minder goed bewaard laurierwoud in het noordwesten. Bereikbaar via de weg naar Buenavista del Norte. Minder toeristen, uitstekend voor wie rust zoekt.
Wandelen door het laurierwoud van Tenerife
De mooiste manier om het laurierwoud van Tenerife te ervaren is lopend, op rustige voet, bij voorkeur vroeg in de ochtend wanneer de mist nog laag hangt en de geluiden van het woud het duidelijkst zijn. Hier zijn de beste opties:
Lus Cruz del Carmen (5 km, beginners)
Vertrekpunt: bezoekerscentrum Cruz del Carmen aan de TF-12. Het luspaadje van 5 kilometer loopt door het hart van het dichtste laurierwoud en heeft nauwelijks hoogteverschil. Je kunt het in 1,5 tot 2 uur lopen. Het pad is goed gemarkeerd. Het bezoekerscentrum heeft informatiepanelen over de flora en fauna van het woud, een toiletblok en een klein café.
Cruz del Carmen naar Punta del Hidalgo (12 km, gevorderden)
Vertrekpunt: Cruz del Carmen, 920 meter hoogte. Het pad daalt via het woud naar de kust van Punta del Hidalgo, met prachtige uitzichten onderweg. Wandeltijd: 4 tot 5 uur. Het hoogteverschil is 900 meter neerwaarts. Per TITSA-bus keer je terug naar Santa Cruz en van daar naar je startpunt.
Het belang van het laurierwoud voor drinkwater
Het laurierwoud van Tenerife speelt een cruciale rol in de waterhuishouding van het eiland. Het woud vangt de waterdamp uit de passaatwolken op en zet die om in grondwater. Studies tonen aan dat dit proces horizontale neerslag oplevert van 500 tot 1000 liter water per vierkante meter per jaar — evenveel als verticale regenval. Zonder het laurierwoud zou de grondwaterstand in het noorden van Tenerife sterk dalen. Dit maakt het behoud van het woud niet alleen ecologisch, maar ook economisch van groot belang.
Het is ook de reden waarom de Guanchen, de oorspronkelijke bewoners van de Canarische Eilanden, grote heilige bomen (drakebloedbomen en laurieren) hadden als symbool van de natuur die hen voedsel en water gaf. Die verbinding tussen mens en woud is in Anaga tot op de dag van vandaag voelbaar.
Praktische informatie
Het bezoekerscentrum Cruz del Carmen is geopend van dinsdag tot zondag, 9:00 tot 17:00 uur; gesloten op maandag. Toegang is gratis. Parkeren op de parkeerplaats naast het centrum kost niets. Via TITSA-bus 946 rij je van Santa Cruz richting Taganana; vraag de chauffeur bij Cruz del Carmen te stoppen. Draag warme kleren: door de mist en wind is het op 920 meter ook in de zomer koeler dan je verwacht, gemiddeld 15-18 graden.