De piramides van Güímar zijn een van de meest besproken bezienswaardigheden op Tenerife. Zes terrasvormige structuren van vulkanisch lavabasalt staan op een terrein aan de oostkust van het eiland, in de gemeente Güímar. Zijn ze gebouwd door een mysterieuze beschaving, of zijn het gewoon stenen die boeren van hun akkers hebben geruimd? Het antwoord is minder spectaculair dan de marketing suggereert, maar het Etnografisch Park dat eromheen is opgebouwd, verdient zeker een bezoek als je van geschiedenis en Canarische cultuur houdt.
Güímar zelf ligt aan de oostkust van Tenerife, tussen Santa Cruz in het noorden en El Médano in het zuiden. De omgeving is droog en rotsachtig, met een ander landschapskarakter dan de groene noorden of het toeristisch bebouwde zuiden. Wie de route langs de oostkust volgt — misschien in combinatie met een wandeling door het Malpaís de Güímar — voegt er een interessant cultureel tussenstop aan toe.
Wat zijn de piramides precies?
De structuren zijn rechthoekige trapvormige platforms, gebouwd van gestapelde lavasteen zonder mortel. Ze variëren in hoogte van enkele meters tot ongeveer twaalf meter. De populaire vergelijking met Egyptische of Midden-Amerikaanse piramides is grotendeels gebaseerd op visuele gelijkenis. Wetenschappers zijn het er grotendeels over eens dat de structuren landbouwterrasseringen zijn: boeren verwijderden stenen uit het veld en stapelden ze aan de randen op, wat in de loop van generaties deze karakteristieke vorm opleverde.
Dit fenomeen — terrassen of canteros — komt op veel Canarische eilanden voor en ook elders in de wereld. De oriëntatie van sommige piramides op de zomerzonnewende heeft de verbeelding aangewakkerd, maar ook dit kan een toevallige consequentie zijn van het volgen van het terrein. Desondanks is de plek ook vanuit puur esthetisch oogpunt indrukwekkend: de strak gestapelde zwarte basaltstenen tegen een kale horizon geven een bijzonder beeld.
Thor Heyerdahl en het mysterie
De naam van de Noors-Noorse ontdekkingsreiziger Thor Heyerdahl is onlosmakelijk verbonden met de piramides. Heyerdahl is bekend van zijn Kon-Tiki expeditie (1947), waarbij hij op een vlot van balsa-hout de Stille Oceaan overstak om te bewijzen dat oude beschavingen over oceanen konden reizen. In de jaren negentig raakte hij betrokken bij de piramides van Güímar.
Heyerdahl meende dat de piramides overeenkomsten vertoonden met bouwwerken op de Canarische eilanden, in Peru en op andere atlantische locaties. Hij zag er een bewijs in van mogelijke culturele contacten tussen beschavingen vóór Columbus. Zijn betrokkenheid gaf de structuren internationale bekendheid en leidde uiteindelijk tot de oprichting van het Etnografisch Park. Of zijn theorie wetenschappelijk stand houdt, is een andere vraag; de meeste archeologen zijn sceptisch. Maar zijn enthousiasme heeft de piramides op de toeristische kaart gezet en een park opgeleverd dat breder gaat dan alleen de stenen zelf.
Het Etnografisch Park Güímar: wat je er vindt
Het Etnografisch Park — officieel Parque Etnográfico Pirámides de Güímar — is inmiddels uitgegroeid tot een open-luchtmuseum met meerdere onderdelen. Naast de piramides zelf zijn er:
- Het Casa Chacona Museum, met informatie over de Guanchen (de oorspronkelijke bewoners van Tenerife) en de controverses rondom de piramides
- Een botanische tuin met endemische planten, waaronder een Vergiftigingstuin en een Duurzame Tuin
- Een Tropicarium met planten uit warme klimaatgebieden
- Een auditorium voor lezingen en tentoonstellingen
Het park is dagelijks open van 10:00 tot 18:00 uur, behalve op 1 januari en 25 december. De entreeprijs voor volwassenen bedraagt circa €12; voor kinderen is er een gereduceerd tarief. Tarieven kunnen worden aangepast; check voor vertrek de actuele prijzen op de parkwebsite. Een bezoek neemt gemiddeld anderhalf tot twee uur in beslag.
Is een bezoek de moeite waard?
Dat hangt af van je verwachtingen. Wie hoopt op een spectaculaire archeologische ontdekking vergelijkbaar met Machu Picchu of Chichén Itzá, zal teleurgesteld zijn: de piramides zijn compact en onopvallend. Wie interesse heeft in de culturele en historische context van de Canarische eilanden — de Guanchen, de vroege ontdekkingen, de landbouwgeschiedenis — vindt hier een goed samengebrachte expositie die die context biedt.
Combineer het bezoek met een stop in het dorpje Güímar zelf, dat een rustiek karakter heeft en een goede plek biedt voor de lunch. De omgeving is ook interessant voor wie een wandeling door het nabijgelegen lavalandschap wil maken. Meer over Tenerife's geschiedenis en culturele plekken vind je in onze complete Tenerife reisgids.
Bereikbaarheid
Güímar ligt aan de TF-28, de kustweg aan de oostzijde van het eiland. Vanuit Santa Cruz de Tenerife rijd je in circa 30 minuten; vanuit de zuidkust (Los Cristianos of Playa de las Américas) duurt het circa 50 minuten. Parkeren bij het park is gratis. Er rijden ook TITSA bussen naar Güímar; voor dienstregeling zie de gids over buslijnen op Tenerife. Het park heeft een eigen parkeerplaats direct bij de ingang. Wie een dagtrip plant van de zuidkust naar het noorden, kan Güímar goed als tussenstop meenemen op de route langs de oostkust.