De flora en fauna van Tenerife behoren tot de rijkste van Europa. Op een eiland van nog geen 2100 vierkante kilometer leven meer dan 1400 plantensoorten, waarvan ruim 140 uitsluitend op de Canarische Eilanden voorkomen. Dit hoge aantal endemische soorten is het gevolg van de geografische isolatie van het eiland, gecombineerd met een uitzonderlijk gevarieerd klimaat dat van kustwoestijn tot alpiene bergvlakten reikt. Wie oog heeft voor natuur, vindt op Tenerife een bestemming die zich telkens opnieuw bewijst.
De flora en fauna van Tenerife zijn sterk gebonden aan hoogtezones. Aan de kust groeien tamarisken en zeewinde; op middelhoogte het laurierwoud met mossen en varens; boven de 2000 meter de veerkrachtige Canarische den (Pinus canariensis); en hoger nog, in het Teide Nationaal Park, leven planten die de extremen van vulkanische bodem, droogte en kou overwinnen. Elke zone heeft zijn eigen bewoners.
In dit artikel loop je door de belangrijkste ecologische zones van het eiland en maak je kennis met de meest opvallende soorten — zowel plant als dier.
De kustzone: cactussen en hagedissen
Langs de droge zuidkust en op de lagere hellingen domineert een woestijnachtige vegetatie. Hier groeien cardón-cactussen (Euphorbia canariensis), tabaibas in diverse soorten, en de tamarisk langs de waterkanten. Dit landschap ziet er kaal uit, maar is verrassend rijk aan kleine dieren.
De Gallotia galloti, een hagedis van 30 tot 40 centimeter lang, is de meest zichtbare inwoner van de lage zones. Je ziet ze op muren, rotsen en paden zitten, onbeweeglijk in de zon. De dieren zijn volledig tamelijk voor mensen gewend. Op de beschutte Anaga-kust komen ook zeeschildpadden voor; de Karetsoorschildpad (Caretta caretta) legt soms eieren op afgelegen stranden.
Het laurierwoud: een levend fossiel
Het laurierwoud — laurisilva in het Spaans — is een van de best bewaarde relicten van een vegetatietype dat miljoenen jaren geleden een groot deel van Europa bedekte. Op Tenerife concentreert het zich in het Anaga Ruraal Park en in het Teno-gebergte. De bomen kunnen tientallen meters hoog worden en zijn bedekt met mossen, varens en korstmossen.
Karakteristieke soorten van het laurierwoud
De meest voorkomende boomsoorten in het laurierwoud zijn de Kanarische laurier (Laurus novocanariensis), de foetida of stinkende laurier (Ocotea foetens), de Til (Persea indica) en de Viñátigo (Persea indica). Ondergroei bestaat uit soorten als de klimplant Smilax canariensis — op de foto hierboven — en diverse varens.
In het laurierwoud leven ook bijzondere vogels. De Kanarische Duif (Columba junoniae) en de Trocaz-duif (Columba trocaz) zijn afhankelijk van dit bostype voor hun voedsel en nestgelegenheid. De Kanarische Bladkoning (Phylloscopus canariensis) is een kleine zangvogel die in het hele bos te horen is met zijn heldere roep.
De Canarische den en de middenzone
Tussen ruwweg 1000 en 2200 meter hoogte groeit de Canarische den (Pinus canariensis), een bijzondere soort die branden overleeft doordat hij nieuwe spruiten vanuit zijn schors kan vormen. De bossen zijn open en licht; de bodem is bedekt met dennennaalden. Hier leven adelaars, waaronder de Spaanse Keizerarend op de eilanden, en diverse hagedissensoorten die de koelere temperaturen verdragen.
In de lente bloeit in deze zone de Teide-tajinaste (Echium wildpretii), een plant die uitsluitend boven de 2000 meter op Tenerife voorkomt. De rode bloeistengel kan 1,5 tot 2 meter hoog worden en is een van de meest fotografeerde planten van het eiland. De bloeiperiode valt tussen april en juni.
Het Teide Nationaal Park: pioniersplanten boven 2000 meter
Boven de boomgrens in het Teide Nationaal Park is de begroeiing schaars maar bijzonder. De Teide-viooltje (Viola cheiranthifolia) groeit op zo'n 3500 meter hoogte en is daarmee de hoogst levende bloemplant van Spanje. Het overleeft extreme temperatuurschommelingen, kou en droogte dankzij aanpassingen als kleine bladeren en diepe wortels.
Op de vulkanische puinhellingen groeien ook Teide-bezemkruiden (Spartocytisus supranubius), een witte bloeier die in mei en juni de hele zone parfumeert. Fauna op deze hoogte is beperkt maar aanwezig: de Teide-kortschildkever (Phaleria bajula) is een endemische kever die nergens anders op aarde voorkomt dan op de flanken van de Teide.
Zeeleven: walvissen, dolfijnen en meer
De wateren rondom Tenerife, met name in de Straat van La Gomera aan de westkust, zijn een van de rijkste walvisgebieden van Europa. Hier leven permanent potvissen (Physeter macrocephalus) en tuimelaars (Tursiops truncatus). Bootrondvaarten vanuit Los Gigantes of Los Cristianos bieden een realistische kans op waarnemingen.
In de ondiepe kustwateren leven kleurrijke rifvissen, zeeëgels, zeesterren en octopussen. Snorkelaars vinden de beste plekken bij de rotsige punten van de kust, ver van de gereorganiseerde strandgebieden. De marine biodiversiteit van Tenerife is aanzienlijk, mede door de klare Atlantische wateren.
Voor meer informatie over wandelen door het Anaga laurierwoud, lees onze gids over het Anaga-oerwoud. De prachtige drakebloedboom — symbool van de Canarische flora en fauna — staat centraal in ons artikel over Icod de los Vinos.